موقعیت جغرافیایی استان کرمان

استان کرمان، در جنوب شرقی ایران، با مساحتی حدود ۱۸۰ هزار و ۷۲۶ کیلومتر مربع در واقع ۱۱ درصد از خاک کشور را به خود اختصاص داده است که از این لحاظ، پس از استان خراسان، دومین استان پهناور کشور محسوب می شود.
مرکز استان کرمان، شهر تاریخی کرمان است و مهم ترین شهرهای آن عبارتند از: بافت، بردسیر، بم، جیرفت، رفسنجان، زرند، سیرجان، شهربابک، کهنوج.
 


استان کرمان یكی از مرتفع ترین استان های كشور در ناحیه کویری و کم آب ایران است. شهرستان بافت در میان شهرستان های تابع این استان، با ارتفاع ۲,۲۵۰ متر از سطح دریا به عنوان سومین شهر مرتفع ایران به شمار می آید و همین باعث شده «بام ایران» و «سیبری جنوب» خوانده شود. بلندی‌های این استان دنباله رشته کوه های مرکزی ایران هستند که از چین خوردگی‌های آتشفشانی آذربایجان آغاز شده و تا بلوچستان ادامه می‌یابند، البته این بلندی ها، در فلات مرکزی کوه-بشاگردچندین بار به وسیله حوزه‌های پست داخلی و کویری قطع می شوند. زمین شناسان زمان تشکیل این  چین خوردگی ها را همزمان با پیدایش فلات داخلی و عقب نشینی دریای تتیس  می دانند. براساس این نظریه، به دنبال حرکات کوه زایی و باز شدن دهانه ی آتشفشانی، کف دریای تتیس بالا آمد و آب دریاهای اطراف بر اثر تبخیر شدید و تراکم رسوبات آن خشک شد و قشر ضخیمی از رسوبات نمک دریا روی آن ها باقی ماند و کویرهایی چون کویر لوت را تشکیل داد. در نواحی پست، ذرات حاصله از متلاشی شدن و فرسایش کوهستان ها، روی هم انباشته شد که با وزش باد به حرکت در می آیند و تپه های متحرک شنی را به وجود می آورند.
رشته کوه های مرکزی به دو رشته کوه تقسیم می شوند که اولی؛ از شمال غربی به جنوب شرقی کشیده شده اند و مهم ترین آن رشته کوه های بشاگرد کوهبنان است. این رشته کوه ها دنباله کوه های جندق و بیابانک هستند که تا کرمان و بم گسترش یافته اند همچنین می توان در این منطقه به کوه هایی چون کوهبنان، طغرل الجرد یا تخ راجه، پلوار، سیرچ، ابارق و تهرود اشاره کرد.
دومین رشته کوه، رشته کوه هایی هستند که از یزد تا کرمدوارمان و چاله جازموریان کشیده شده اند و به موازات رشته اول امتداد دارند. از ارتفاعات مهم این رشته نیز می توان کوه های مدوار، شهر بابک، کوه پنج، چهل تن، لاله زار، هزار بحر آسمان، جبال بارز و شهسواران را نام برد. همچنین رشته کوه دیگری به نام رشته کوه های بشاگرد در جنوب شهرستان کهنوج قرار دارند که این منطقه را از استان هرمزگان جدا می سازد.
غیر از کوه های یاد شده؛ مهم ترین کوه های این استان عبارتند از؛ کوه هزار با ارتفاع ۴,۵۰۱ متر، مرتفع‌ترین قله استان کرمان و جنوب ایران، استکوه هزار در کرمان، چهارمین کوه مرتفع ایران، کوه کوشا یا کوه شاه بافت در شمال بافت.
ارتفاعات‌، پستي‌ و بلندي‌ها، شرايط‌ اقليمي‌ ويژه‌ و آب‌ و هواي‌ متفاوتي‌ را در نواحي‌ مختلف‌استان‌ به وجود آورده‌است. آب و هوای این منطقه در نواحي‌ شمال، شمال‌ غرب‌ و مركز، خشك‌ و معتدل‌، در نواحي‌ جنوبي‌ و جنوب‌ شرقي‌، گرم‌ و مرطوب‌ و در مركز استان‌ یعنی شهر كرمان‌، خشك‌ ونيمه‌ معتدل‌ است‌.
استان کرمان همواره تحت تاثیر بادهای مختلف منطقه ای و محلی قرار دارد. وزش این بادها، آب و هوای آن را دچار تحولات و تغییرات قابل توجهی می کند. این بادها به طور عمده از نوع بادهای موسمی خشک هستند که در ماه های اسفند، فروردین و اردیبهشت می وزند و جهت وزش آن ها از جنوب غربی به طرف شمال شرقی و شرق همراه با خاک و شن است. در مقابل این بادها؛ بادهای غربی و شمال غربی قرار دارند که با عث ریزش باران در زمستان و بهار می شوند.
در رابطه با رودخانه های جاری این استان باید گفت که؛ مهم ترین رودخانه این منطقه «هلیل رود» است که شاخه های مهمی مانند زردشت از گوهر، بافت از لاله زار، رابر از الفتح یا شاه کوه، طیل از کوه هزار و اسفندقه از ارتفاعات اسفندقه به آن می پیوندند و پس از آبیاری کردن جیرفت و شهرستان های کهنوج وارد هامون جازموریان می شوند. از دیگر رودخانه های این استان می توان آب بخشا در برد سير، راور در منطقه راور، خبر در منطقه خبر بافت، رود خانه تنگوييه یا پلنگي در سير جان، ابراهيم آباد، اندوهجرد، آب باريك، آبشور اسفندقه را نام برد.


۱۳۹۱/۳/۲۱ بازگشتبازگشت